Het heldere Zeeuwse licht trok in het begin van de twintigste eeuw verschillende vooraanstaande schilders naar Domburg, onder wie Piet Mondriaan (1872-1944), die hier een cruciale stap in zijn ontwikkeling zette.
Zijn zomers in Domburg
Tussen 1908 en 1916 keerde Mondriaan elke zomer enkele weken terug naar hetzelfde dorp aan zee.
Waarom juist hier: in een brief aan de Rotterdamse violiste Aletta de Iongh schreef hij: "Ik geloof, dat als je alleen in de natuur ben, je wel 't meest innig daarop in kan gaan."
Waar hij logeerde: eerst in Het Schuttershof aan de Herenstraat 2, later meermalen bij Pension Wisse aan de Ooststraat, de voorloper van het huidige Hotel By Juuls. Nog weer later verbleef hij aan de Zuidstraat 10.
Zijn gastheer als model: van hoteleigenaar Ko Wisse maakte hij het portret De Zeeuwsche boer, en van diens dochter Joane het portret Meisje uit Zeeland.
Een keerpunt in zijn werk: in Domburg gaf hij voor het eerst kleuren weer zoals hij ze zelf ervoer, niet zoals ze in werkelijkheid waren. Bij zijn schilderijen van de kerktoren wijken de kleuren duidelijk af van de realiteit, vermoedelijk door de bijzondere Zeeuwse lichtinval.
Van vorm naar ritme: qua lijnen bleef hij dichter bij de werkelijkheid, gebaseerd op een eigen tekening van de toren. Door vlakken te versimpelen en kleuren strakker te maken, kreeg het beeld een monumentale uitstraling. In een latere serie liet hij elke herkenbare vorm los en hield alleen het ritme van de toren en van de vuurtoren van Westkapelle over.
Na Domburg: vanaf 1916 vestigde Mondriaan zich in Laren, waar hij zich vooral toelegde op het op schrift stellen van zijn theorie over de schilderkunst.
Fotogalerie
Onderstaande schilderijen ontstonden allemaal tijdens of naar aanleiding van zijn verblijven in Domburg en omgeving.
Het overgrote deel van deze werken hangt niet meer in Zeeland, maar in één specifiek museum.
De grootste collectie ter wereld: het Kunstmuseum Den Haag beheert de omvangrijkste verzameling Mondriaans wereldwijd, van zijn vroege figuratieve werk tot de latere abstracte composities.
Hoe die collectie ontstond: verzamelaar Salomon B. Slijper legde er vanaf 1950 samen met Louis Wijsenbeek, directeur van het museum tussen 1950 en 1976, de basis voor.
Verspreid over meerdere musea: enkele werken uit zijn Domburgse periode hangen elders, zoals in het Kröller-Müller Museum in Otterlo, het Zeeuws Museum en het Museum of Modern Art in New York.
Piet Mondriaan-route door Domburg
Zes plekken in en om het dorp die Mondriaan zelf schilderde of die met zijn verblijf hier zijn verbonden.
Afstand en ondergrond: een korte route die grotendeels over verharde paden loopt, ook geschikt met een rolstoel of kinderwagen.
Combineer met het museum: het Marie Tak van Poortvliet Museum ligt op de route en wijdt twee keer per jaar een tentoonstelling aan kunstenaars met een band met Zeeland.
Beste moment: ga bij helder weer, want vanaf de Hoge Hil zie je dan zowel de vuurtoren van Westkapelle als de Belgische kust, precies het uitzicht dat schilders hierheen trok.
Protestantse Kerk; circa 1250 Van deze kerk schilderde Mondriaan meerdere werken, en de toren keert in zijn oeuvre steeds weer terug, van herkenbaar silhouet tot pure ritmiek.
Hoge Hil Deze duintop trekt nog altijd dichters en schilders. Bij zonnig weer zijn de vuurtoren van Westkapelle en de Belgische kust goed te zien.
Mondriaanbank; 1989
Deze bank verbindt heden met verleden. Bij Domburg zijn al in 1647 resten van een Nehalennia-tempel gevonden; de inheemse godin Nehalennia, vaak afgebeeld met een hond aan haar voeten en een schaal appels op haar schoot, gold in de Romeinse tijd vermoedelijk als beschermgodin voor scheepvaart en handel. Kunstenaar Guido Metsers beschilderde de bank in 1940 in Mondriaans rood-blauw-geel-zwart en gaf daarmee vorm aan het oude gebruik van de "klapbank", waar het nieuws van de dag werd besproken. De plaquette luidt: "Dit is geen bank van conversatie. Eer een Gerecht in meditatie."
De Manteling Dit bos met zijn kronkelende takken legde Mondriaan meerdere malen vast, onder meer in De rode boom.
Marie Tak van Poortvliet Museum Het museum organiseert twee keer per jaar een tentoonstelling over kunstenaars met een band met Zeeland.
Molen Weltevreden; 1817 Ook deze molen in Domburg schilderde Mondriaan meerdere malen, onder meer als De rode molen.
