Toorop in Domburg

Toorop geldt als de belangrijkste Nederlandse kunstschilder van het symbolisme, met een levensloop die van Java tot Domburg reikte.

• Geboren en overleden: Jan Toorop werd geboren op 20 december 1858 in Poerworedjo, op Java, en overleed op 3 maart 1928 in Den Haag.
• Opleiding: op zijn negende kwam hij naar Nederland en ging hij studeren aan de Rijksakademie in Amsterdam.
• Stijlontwikkeling: zijn werk evolueerde via een debuterend impressionisme, waarin hij het licht in kleur ving, en een daaropvolgend divisionisme naar zijn kenmerkende, sierlijke symbolistische stijl.
• Middelpunt van Domburg: vanaf het begin van de twintigste eeuw hield Toorop zich geregeld op te Domburg, op Walcheren, waar hij het middelpunt vormde van een levendige schilderskolonie.

De schilderskolonie van Domburg

Zodra Toorop zich in Domburg vestigde, dat dankzij de komst van natuurarts dr. Metzger vanaf 1897 uitgroeide tot een mondain kuuroord waar zelfs Europese vorsten neerstreken, trok het dorp al snel een hele generatie kunstenaars aan die op zoek waren naar datzelfde bijzondere licht boven de Zeeuwse kust.

• Bevriende schilders: Ferdinand Hart Nibbrig (1866-1915), Marinus Zwart (1882-1970) en Piet Mondriaan (1872-1944) vormden zijn vaste vriendenkring; van een gezamenlijke stijl was geen sprake, wel zochten ze allemaal inspiratie in het duinlandschap, de bossen en de karakteristieke Zeeuwse bevolking.
• Het Zeeuwse Licht: de wisselwerking tussen zon, zeewater en zoutkristallen in de lucht zorgt boven Domburg voor een opvallend helder, wisselend licht dat kunstenaars als een magneet aantrok.
• Piet Mondriaan: hij bezocht Toorop voor het eerst in 1904 en keerde tot 1916 vrijwel jaarlijks terug naar Domburg; zijn schetsen van zee, molen en kerktoren vormden later de basis voor zijn eerste abstracte werk.
• Jacoba van Heemskerck: deze Haagse kunstenares logeerde vanaf 1905 geregeld in Domburg en raakte er goed bevriend met zowel Toorop als Mondriaan.
• Marie Tak van Poortvliet: de bemiddelde kunstverzamelares liet een villa in Domburg bouwen, steunde de schilderskolonie financieel en bracht kunstenaars in contact met kopers.

Het Kotje van Toorop

Het Kotje van Toorop was oorspronkelijk een houten paviljoentje in de duinen bij Domburg, gebouwd op initiatief van Toorop zelf om er verkoopexposities voor de badgasten te organiseren.

• Bouwjaar: het paviljoentje verrees rond 1911-1912 naar Toorops eigen ontwerp, vlak bij de duinen van Domburg.
• Spraakmakende expositie: vijftien schilders toonden er samen 82 schilderijen, aquarellen en tekeningen, met onder meer werk van Toorop, Mondriaan en Jacoba van Heemskerck.
• Korte levensduur: het houten Kotje bezweek al binnen het jaar onder een zware storm, en ook een steviger vervolgconstructie hield het niet lang uit.
• Voortleven als museum: geïnspireerd op Het Kotje ontwierp architect Cees Stam later het huidige Marie Tak van Poortvliet museum in het centrum van Domburg.